En de wind blaast door (channeling Hemingway)

Foto: Wikipedia

Nadat ik opgestaan was, at ik yoghurt met havermout. De yoghurt was koud. Ik vermengde de havermout met de yoghurt en met blauwe bessen. Terwijl ik zat te eten, begonnen de katten onraad te ruiken. Ik was veel te vroeg op, dit betekende dat ze een lange dag alleen zouden zijn. Ze keken afkeurend toen ik de deur afsloot. Toen ik op de fiets naar het station reed, was ik de katten alweer vergeten. Zij waren mij waarschijnlijk al vergeten op het moment dat ik de deur afsloot.

Ik moest aan de andere kant van het spoor zijn. Ik liep door de tunnel om aan de andere kant te komen, de grond was bezaaid met afval. In de stoptrein naar Eindhoven spraken jongetjes over een voetbalspelletje. De bedoeling van het spelletje was om spelers te kopen, die punten konden verdienen voor je fantasie-elftal.

  'Je moet Modric kopen', zei een van de jongetjes. 'Modric is een baas.'
  'Modric is te duur', zei een ander. 'Ik koop Coman, van Bayern.'
  'Coman is geblesseerd.'
  'Daarom is ie nu goedkoop, snap je. Straks scoort hij vet veel punten voor me.'

De jochies bleven bezig tot de laatste halte, toen ze uitstapten keken ze nog niet op van hun telefoontjes. De bus naar het congres werd bestuurd door een jongeman van Marokkaanse komaf. Toen we na een kwartier rijden in de file kwamen te staan, gooide hij de deuren open.

  'Wie uit wil stappen, mag er uit', zei hij. De bus was stampvol, zeker tien mensen verlieten de bus. Er zaten veel Indiërs in de bus, die geen Nederlands verstonden.

  'What's going on', vroeg een van de Indiërs.
  'You can get off the bus if you want', legde een andere passagier uit.
  'Where are we?' vroeg de Indiër.
  'We're almost on the highway.'

  De Indiërs overlegden even in hun eigen taal, en besloten toch maar in de bus te blijven zitten. Ik bedacht me dat het typisch Brabants was om die bus gewoon ergens open te gooien, tussen twee haltes in. Een Amsterdamse buschauffeur zou nooit de deuren open doen tussen twee haltes in. Die sterft nog liever van de honger dan dat ie z'n bus opengooit tussen twee haltes in.
  Ik had ook al gezien hoe de chauffeur twee keer had gewacht op iemand die uit de verte aan kwam rennen om de bus te halen. In Amsterdam was ie met piepende banden opgetrokken.

  'We zijn geen taxibedrijf', zegt zo'n chauffeur dan. 'Dan moet ie maar een taxi bellen.'

 Het congres was afwisselend interessant en saai, rustig en druk. Ik at twee broodjes met zalm, een broodje met rosbief en een klein kommetje yoghurt, met een piepklein lepeltje erin. Toen ik weer thuis was, begroette de ene kat me alsof ik drie weken weg was geweest, de andere keek me aan alsof ze er een beetje genoeg van had dat ik haar weer eens in haar welverdiende rust kwam storen.

Wat ik zeggen wou

RGB Free, by just4you

William Carlos Williams schreef het gedicht 'This is just to say':

I have eaten
the plums
that were in
the icebox

and which
you were probably
saving
for breakfast

Forgive me
they were delicious
so sweet
and so cold

Een vrij geestig gedicht: de verteller biedt zogenaamd zijn excuses aan voor het opeten van de pruimen die iemand anders bewaard had om lekker op te peuzelen bij het ontbijt, maar laat ook doorschemeren dat hij stiekem wel genoten heeft van zijn valse daad.

Het gedicht van Williams inspireerde Kenneth Koch tot het schrijven van vier variaties op dit thema, waaronder:

1.

I chopped down the house that you had been saving to live in next
     summer.
I am sorry, but it was morning, and I had nothing to do
and its wooden beams were so inviting.

De variaties van Koch inspireerden Lieke Marsman op haar beurt tot het schrijven van 'Variaties op Variations on a theme by William Carlos Williams door Kenneth Koch':


1

Ik had acht maanden een relatie met je, maar ik was al die tijd lesbisch.
Ik bleef in je buurt, want je beste vriendin was zo knap.
Sorry.

2

Ik heb iedereen die ik ken verteld dat je een slecht mens bent
en je fiets, die nog in mijn kelder stond, aan een junk gegeven. Ik
vertrouw erop dat je mijn daden zult erkennen als mislukkingen
die anders bedoeld waren.

3

Je lievelingsshirt, het shirt met de ibissen erop
waar je zoveel waarde aan hechtte, bracht ik naar het vuilnis vandaag.
Het deed me veel pijn, maar het lag in de weg,
wat niet waar is.

4

Toen we friet gingen eten heb ik mijn patatzak met de mayonaisekant
je gezicht in geduwd, daarna ben ik lachend het begijnhof uit gerend.
Ik voelde me uitstekend, maar voor jou was het anders,
en dat spijt me.

5

Ik liet mijn hond in je gezicht bijten en je bloedde als een rund.
Vergeef me. Je leek me zo lief en zo zacht die dag
en ik wilde alleen maar kijken of je dat echt was, zo lief
en zo zacht.

Het gedicht van Marsman inspireerde mij tot het schrijven van vijf antwoorden:

1

Lieve schat, dat je lesbisch was
zag ik al
toen je je hoofd door het keukenraam stak en naar mijn beste
vriendin gluurde, terwijl je dacht dat je je verbergen kon
achter een pakje hagelslag.

2

Mijn fiets heb ik teruggekregen van de junk
beneden, in ruil voor de tip
dat er zeventien gram onder je hoofdkussen ligt.

3

Vijf minuten heb ik gehuild om mijn shirt, waarbij aangetekend
dat ik dronken was.

4

Denk niet dat je weet hoe het was voor mij, dat
weet ik zelf niet eens.

5

Je hond beet me in mijn wang en ik voelde niets
dan liefde voor het beest. Hij weet hoe ik heet, hij weet wat ik wil en
het belangrijkste: hij zal nooit iets schrijven, hij leeft. 

Jeugdzonde (1)

Foto: Wikipedia

'Ik hield van chocolademelk. Ik hou nog steeds van chocolademelk. Ik vind het lekker. Drinkt u nooit chocolademelk? Soms dronk ik iets teveel chocolademelk. Soms dronk iemand anders teveel chocolademelk.'

'Ik was zeven. Ik speelde tikkertje. Elke dag speelde ik tikkertje met Pietje, Lamme Thijs en Irene. We waren gek op tikkertje. En daarna dronken we chocolademelk.'

'Ik ken geen zandbak in de hoek van de speelplaats. Ik ben nooit in die hoek geweest. Ik heb nog nooit in mijn leven aan vlechten getrokken.'

'Niemand herinnert zich dit. Lamme Thijs zou er bij zijn geweest. Irene zou er bij zijn geweest. Waarom herinneren ze zich niet dat we die dag in de zandbak gingen spelen?'

'Jullie hebben mij kapot gemaakt. Mijn katten en ik kunnen niet meer over straat. Ik heb dit uit moeten leggen aan mijn postbezorger. Waarom ik misschien geen lid kan worden van het adviserend comité voor de maandelijkse inkoop van de kringloopwinkel. Omdat Schele Henkie een lastercampagne is gestart. Waarom komt Schele Henkie nu met deze informatie naar buiten? Dit was twee maanden geleden al op Facebook gepost. Dat ik dertig jaar geleden aan de vlechten van een meisje had getrokken. Schele Henkie wil al jaren lid worden van het adviserend comité van de kringloopwinkel. Dat weet echt iedereen. Ik hou gewoon van chocolademelk.'

Jeugdzonde (2)

Het dagboek

RGB Free, by Lusi

van Brett Kavanaugh
was bijzonder overtuigend
met name de passage
op 23 Juli 1982:

'Bier gedronken
gezwommen en
Christine aangerand.'

Zulke punctuele rechters
kan dit land goed gebruiken.

Ursa Major

Je doet het internet dicht omdat ze anders
je gedichten stelen. Klapt de muziek naar beneden - luistert
je toekomst neemt de benen. Rent door het halletje naar de straat over de rode plavuizen waar

het leven gaat beginnen en je het licht
aan laat. Vroeger zaten we samen onder de sterren van ons dak. Ik herken nog steeds alleen de Grote Beer. De logica van die andere lichtjes

ontgaat mijn geest. Is het waar dat je de hemel lezen kan
als een levenskaart? Staan al je gedichten daar al klaar en
weten de sterren precies waar je in de toekomst bent geweest?
Is dat waarom je nu de benen neemt?

Onze film werd onderbroken voor de boodschappen
ik kocht een brood, kwam terug zette thee en wat bleek:
de bank was leeg. Was dat wat je bedoelde toen je zei
dat je je erg vermaakte, maar dat de plot je niet echt kon bekoren?

Sorry, ik weet gewoon echt niet in welke volgorde die lichtjes horen.
Maar ik weet wel dat ik met jou het halletje door wou gaan
weg van dit dak waar de hemel altijd schreeuwt. Kunnen we niet samen
je sterrenbeeld achterna?

Motief

RGB Free, by thoroe

Het motief van Stephen Paddock, de man die vorig jaar vanuit het raam van zijn hotelkamer in Las Vegas 58 mensen doodschoot, blijft 'een raadsel':

Uit het politie-onderzoek kwam Paddock naar voren als een "onopvallende man". Verder bleek dat hij in de twee jaar voor zijn daad 1,5 miljoen dollar had verloren en zou hij tekenen hebben vertoond van psychische problemen. Ondanks deze bevindingen is het niet duidelijk geworden waarom Paddock begon te schieten op de bezoekers van het country-festival.

 Wat had de politie verwacht? Een politiek pamflet met een glasheldere toekomstvisie over hoe de samenleving ingericht moet worden, en hoe dit dichterbij gaat komen door willekeurige country-fans neer te schieten?
  Je begint niet op een menigte in te schieten, omdat je daar sterke argumenten voor hebt. Hoogstens sleep je er wat slordig bij elkaar geraapte religieuze en politieke filosofietjes bij, om de onderliggende chaos van algemene frustraties, jeugdtrauma's, onbehagen en ongerichte agressie een schijn van legitimatie te verlenen.

  Misschien moet de Amerikaanse politie eens naar 'I don't like mondays' luisteren, geschreven nadat iemand om zich heen begon te schieten 'omdat ze niet van maandagen hield.'
  Daarmee vergeleken lijkt het verlies van 1,5 miljoen dollar me een motief waar je mee thuis kan komen.

Tijdloos

RGB Free, by micromoth

Hoewel ik niet de grootste fan ben van De Wereld Draait Door (die uitzending waarin aan de hand van Bob Dylans The times they are a-changin' Belgenmoppen in de ban worden gedaan, aangezien deze bijzonder kwetsend zijn, is wat mij betreft een cultureel dieptepunt van epische proporties) moet ik toegeven dat het DDWD Boekenpanel in ieder geval 1 ding goed gezien heeft: Vrouw of Vos van David Garnett is inderdaad een prachtige roman.

  Waar gaat Vrouw of Vos over? Wat mij betreft over verlies, en er is zelden zo elegant over verlies geschreven als door Garnett in deze korte roman.
  De plot: de vrouw van de pasgetrouwde Richard Tebrick verandert op een dag plotseling in een vosje, waarna het stel er hierna maar het beste van probeert te maken, wat steeds moeizamer gaat, tot aan het moment dat Richard op handen en voeten voor een vossenhol met de kindjes van zijn Silvia zit te spelen, uiteraard verwerkt door een andere man dan haar wettige echtgenoot.

  Wat is er knap aan Vrouw of Vos? Een van de knapste dingen is dat het zowel letterlijk als figuurlijk bijzonder geslaagd is. Het werkt als ontroerende anekdote: iedereen die ooit van een huisdier heeft gehouden, zal meeleven met de manier waarop Richard contact met zijn vosje probeert te maken en haar probeert te beschermen tegen jagers, honden en andere ellende.
  En het werkt als fabel over verlies: wat is verlies anders dan verandering? Zo bezien is de metamorfose de perfecte illustratie van verlies: alles verandert continu, je word er gek van, je bent nog niet opgestaan of de dag is alweer door de nacht verslonden, je jeugd is opgepeuzeld door de volwassenheid en je lieve vrouw is, toen je even niet keek, in een vos veranderd.

  Maar is ze wel echt in een vos veranderd? Of is ze altijd al een vos geweest, en zijn alleen jou de schellen van de ogen gevallen, nadat de dopamine-geïnduceerde verliefdheid na zo'n anderhalf jaar is uitgewerkt, waarna je eigenlijk pas goed ziet wie je tegenover je hebt?

  De allegorie in Vrouw of Vos verandert steeds van kleur: het ene moment doet de metamorfose denken aan verandering in je eigen beleving van de wereld, dan weer aan de wijze waarop andere mensen veranderen, tot aan het drama van dementie in de laatste levensfase toe: als Silvia op het einde geen idee meer heeft hoe ze een potje kaart moet spelen, of hoe de stereoscoop werkt, lijkt het wel of je naar een dementerende patiënt zit te kijken die haar eigen broek niet meer aan kan trekken, tot groot verdriet van de partner die moet accepteren dat zijn vrouw eigenlijk al verdwenen is: gemetamorfoseerd in een wezen dat hij eigenlijk niet meer kent.

 Als de menselijke conditie in de eerste plaats wordt getekend door verlies, door het besef dat alles continu verandert en wat je vandaag nog in je handen hebt, morgen voorgoed verdwenen kan zijn, dan heeft David Garnett met Vrouw of Vos inderdaad een 'tijdloos en universeel meesterwerk' geschreven.