zaterdag 17 november 2018

Psychologiseren

Bij Nieuwsuur verklaarde filosofe Marli Huijer dat beide kampen van de Zwarte-Pieten-strijd zich meer in elkaars standpunten moeten verdiepen.
  Huijer is voormalig denker des vaderlands, waarschijnlijk de reden dat haar bijdrage weinig vruchtbaar zal zijn.
  Wat we nodig hebben, is namelijk een psycholoog des vaderlands. Aangezien deze positie nog niet is ingevuld, zal ik hem zolang waarnemen.

  Het hele verhaal begint zo'n twintig jaar geleden op enkele basisscholen verspreid door het Hollandse landschap, waar zesjarige Quinsy's, Harriëtten en Sylvana's door hun schoolgenootjes worden gepest:  'Zwarte Piet', 'Roetneger', 'Ga je gezicht eens wassen', etc.
  Dit kweekt een aardig diep trauma dat zich zo'n twintig jaar later openbaart als een verbeten strijd tegen het 'racistische karakter' van Zwarte Piet, in wezen een strijd tegen hun voormalige pestkoppen.
  Door van hun persoonlijke ervaring een nationale schande te maken, krijgen ze onmiddellijk steun van de tweede partij in de strijd: de in Nederland zo'n vijf jaar geleden wakker geworden 'Social Justice Warriors.'
  De SJW is een uit Amerika overgewaaid fenomeen uit linkse hoek: moraalridders die op elke straathoek een verschrikkelijk fenomeen van racistische, seksistische, homofobe of anders discriminerende aard ontwaren, en hun leven in dienst stellen van het bestrijden van al dit onrecht.
  Voor de Nederlandse SJW is de Zwarte-Pieten-controverse een geschenk uit de progressieve hemel: eindelijk valt er in de Hollandse klei ook wat sociaal onrecht uit te roeien.

  De fanatieke lobby van de gekwetste kinderzielen en de progressieve moraalridders tegen de Vrolijke Kindervriend is echter een klap in het gezicht van de derde partij: de Gewone Nederlander. De Gewone Nederlander woont in de provincie en heeft sowieso al een bloedhekel aan alles wat uit Amsterdam komt. De Gewone Nederlander is het eerste lid uit zijn familie dat überhaupt ooit een Afrikaan in het echt heeft gezien. De Gewone Nederlander heeft nog nooit van white privilege gehoord, weet niet wat 'intersectioneel racisme' is, noemt transgenders nog gewoon travestieten en denkt bij genderneutrale toiletten dat hij in de zeik wordt genomen.
  De Gewone Nederlander wil gewoon Sinterklaas vieren, zoals hij dat al veertig jaar doet.

  De enige partij voor wie een oplossing van het Zwarte-Pieten-probleem werkelijk waarde zou kunnen hebben, is de eerste. Het is denkbaar dat het afschaffen van Zwarte Piet zekere pijn verlicht bij deze mensen. Het is toch een beetje alsof je tien jaar lang gepest bent met 'brillenjood', waarna je tijdens de rest van je leven elk jaar drie weken naar een lollige 'brillenjodenparade' moet kijken, vol met mensen die gek doen met een brilletje.

  Voor de andere twee partijen zal een oplossing echter slechts van korte duur zijn. Na het afschaffen van Zwarte Piet vinden de moraalridders wel weer een nieuw sociaal probleem wat onmiddellijk moet worden opgelost, en de Gewone Nederlander zal zich ook aan deze nieuwe kwestie weer helemaal kapot gaan ergeren.
  Dat een van deze drie partijen uit zichzelf de strijd zal staken, is vrij onwaarschijnlijk.
  Daarvoor is Zwarte Piet voor twee van de drie partijen teveel met name een symbolische strijd: de strijd van links tegen rechts, van progressiviteit tegen traditie, van randstad tegen provincie, van hoogopgeleid tegen laagopgeleid.
  De strijd om Zwarte Piet is verworden tot de strijd om de Hollandse ziel, hoe vervelend dat ook is voor de mensen die gewoon niet meer aan die pijnlijke pesterijen herinnerd willen worden.  

zondag 7 oktober 2018

En de wind blaast door (channeling Hemingway)

Foto: Wikipedia
Nadat ik opgestaan was, at ik yoghurt met havermout. De yoghurt was koud. Ik vermengde de havermout met de yoghurt en met blauwe bessen. Terwijl ik zat te eten, begonnen de katten onraad te ruiken. Ik was veel te vroeg op, dit betekende dat ze een lange dag alleen zouden zijn. Ze keken afkeurend toen ik de deur afsloot. Toen ik op de fiets naar het station reed, was ik de katten alweer vergeten. Zij waren mij waarschijnlijk al vergeten op het moment dat ik de deur afsloot.

Ik moest aan de andere kant van het spoor zijn. Ik liep door de tunnel om aan de andere kant te komen, de grond was bezaaid met afval. In de stoptrein naar Eindhoven spraken jongetjes over een voetbalspelletje. De bedoeling van het spelletje was om spelers te kopen, die punten konden verdienen voor je fantasie-elftal.

  'Je moet Modric kopen', zei een van de jongetjes. 'Modric is een baas.'
  'Modric is te duur', zei een ander. 'Ik koop Coman, van Bayern.'
  'Coman is geblesseerd.'
  'Daarom is ie nu goedkoop, snap je. Straks scoort hij vet veel punten voor me.'

De jochies bleven bezig tot de laatste halte, toen ze uitstapten keken ze nog niet op van hun telefoontjes. De bus naar het congres werd bestuurd door een jongeman van Marokkaanse komaf. Toen we na een kwartier rijden in de file kwamen te staan, gooide hij de deuren open.

  'Wie uit wil stappen, mag er uit', zei hij. De bus was stampvol, zeker tien mensen verlieten de bus. Er zaten veel Indiërs in de bus, die geen Nederlands verstonden.

  'What's going on', vroeg een van de Indiërs.
  'You can get off the bus if you want', legde een andere passagier uit.
  'Where are we?' vroeg de Indiër.
  'We're almost on the highway.'

  De Indiërs overlegden even in hun eigen taal, en besloten toch maar in de bus te blijven zitten. Ik bedacht me dat het typisch Brabants was om die bus gewoon ergens open te gooien, tussen twee haltes in. Een Amsterdamse buschauffeur zou nooit de deuren open doen tussen twee haltes in. Die sterft nog liever van de honger dan dat ie z'n bus opengooit tussen twee haltes in.
  Ik had ook al gezien hoe de chauffeur twee keer had gewacht op iemand die uit de verte aan kwam rennen om de bus te halen. In Amsterdam was ie met piepende banden opgetrokken.

  'We zijn geen taxibedrijf', zegt zo'n chauffeur dan. 'Dan moet ie maar een taxi bellen.'

 Het congres was afwisselend interessant en saai, rustig en druk. Ik at twee broodjes met zalm, een broodje met rosbief en een klein kommetje yoghurt, met een piepklein lepeltje erin. Toen ik weer thuis was, begroette de ene kat me alsof ik drie weken weg was geweest, de andere keek me aan alsof ze er een beetje genoeg van had dat ik haar weer eens in haar welverdiende rust kwam storen.

zaterdag 6 oktober 2018

Wat ik zeggen wou

RGB Free, by just4you
William Carlos Williams schreef het gedicht 'This is just to say':

I have eaten
the plums
that were in
the icebox

and which
you were probably
saving
for breakfast

Forgive me
they were delicious
so sweet
and so cold


Een vrij geestig gedicht: de verteller biedt zogenaamd zijn excuses aan voor het opeten van de pruimen die iemand anders bewaard had om lekker op te peuzelen bij het ontbijt, maar laat ook doorschemeren dat hij stiekem wel genoten heeft van zijn valse daad.

Het gedicht van Williams inspireerde Kenneth Koch tot het schrijven van vier variaties op dit thema, waaronder:

1.

I chopped down the house that you had been saving to live in next
     summer.
I am sorry, but it was morning, and I had nothing to do
and its wooden beams were so inviting.


De variaties van Koch inspireerden Lieke Marsman op haar beurt tot het schrijven van 'Variaties op Variations on a theme by William Carlos Williams door Kenneth Koch':


1

Ik had acht maanden een relatie met je, maar ik was al die tijd lesbisch.
Ik bleef in je buurt, want je beste vriendin was zo knap.
Sorry.

2

Ik heb iedereen die ik ken verteld dat je een slecht mens bent
en je fiets, die nog in mijn kelder stond, aan een junk gegeven. Ik
vertrouw erop dat je mijn daden zult erkennen als mislukkingen
die anders bedoeld waren.

3

Je lievelingsshirt, het shirt met de ibissen erop
waar je zoveel waarde aan hechtte, bracht ik naar het vuilnis vandaag.
Het deed me veel pijn, maar het lag in de weg,
wat niet waar is.

4

Toen we friet gingen eten heb ik mijn patatzak met de mayonaisekant
je gezicht in geduwd, daarna ben ik lachend het begijnhof uit gerend.
Ik voelde me uitstekend, maar voor jou was het anders,
en dat spijt me.

5

Ik liet mijn hond in je gezicht bijten en je bloedde als een rund.
Vergeef me. Je leek me zo lief en zo zacht die dag
en ik wilde alleen maar kijken of je dat echt was, zo lief
en zo zacht.

Het gedicht van Marsman inspireerde mij tot het schrijven van vijf antwoorden:

1

Lieve schat, dat je lesbisch was
zag ik al
toen je je hoofd door het keukenraam stak en naar mijn beste
vriendin gluurde, terwijl je dacht dat je je verbergen kon
achter een pakje hagelslag.

2

Mijn fiets heb ik teruggekregen van de junk
beneden, in ruil voor de tip
dat er zeventien gram onder je hoofdkussen ligt.

3

Vijf minuten heb ik gehuild om mijn shirt, waarbij aangetekend
dat ik dronken was.

4

Denk niet dat je weet hoe het was voor mij, dat
weet ik zelf niet eens.

5

Je hond beet me in mijn wang en ik voelde niets
dan liefde voor het beest. Hij weet hoe ik heet, hij weet wat ik wil en
het belangrijkste: hij zal nooit iets schrijven, hij leeft. 


zaterdag 29 september 2018

Jeugdzonde (1)

Foto: Wikipedia
'Ik hield van chocolademelk. Ik hou nog steeds van chocolademelk. Ik vind het lekker. Drinkt u nooit chocolademelk? Soms dronk ik iets teveel chocolademelk. Soms dronk iemand anders teveel chocolademelk.'

'Ik was zeven. Ik speelde tikkertje. Elke dag speelde ik tikkertje met Pietje, Lamme Thijs en Irene. We waren gek op tikkertje. En daarna dronken we chocolademelk.'

'Ik ken geen zandbak in de hoek van de speelplaats. Ik ben nooit in die hoek geweest. Ik heb nog nooit in mijn leven aan vlechten getrokken.'

'Niemand herinnert zich dit. Lamme Thijs zou er bij zijn geweest. Irene zou er bij zijn geweest. Waarom herinneren ze zich niet dat we die dag in de zandbak gingen spelen?'

'Jullie hebben mij kapot gemaakt. Mijn katten en ik kunnen niet meer over straat. Ik heb dit uit moeten leggen aan mijn postbezorger. Waarom ik misschien geen lid kan worden van het adviserend comité voor de maandelijkse inkoop van de kringloopwinkel. Omdat Schele Henkie een lastercampagne is gestart. Waarom komt Schele Henkie nu met deze informatie naar buiten? Dit was twee maanden geleden al op Facebook gepost. Dat ik dertig jaar geleden aan de vlechten van een meisje had getrokken. Schele Henkie wil al jaren lid worden van het adviserend comité van de kringloopwinkel. Dat weet echt iedereen. Ik hou gewoon van chocolademelk.'

Jeugdzonde (2)

Het dagboek
RGB Free, by Lusi
van Brett Kavanaugh
was bijzonder overtuigend
met name de passage
op 23 Juli 1982:

'Bier gedronken
gezwommen en
Christine aangerand.'

Zulke punctuele rechters
kan dit land goed gebruiken.

zaterdag 1 september 2018

Ursa Major

Je doet het internet dicht omdat ze anders
je gedichten stelen. Klapt de muziek naar beneden - luistert
je toekomst neemt de benen. Rent door het halletje naar de straat over de rode plavuizen waar

het leven gaat beginnen en je het licht
aan laat. Vroeger zaten we samen onder de sterren van ons dak. Ik herken nog steeds alleen de Grote Beer. De logica van die andere lichtjes

ontgaat mijn geest. Is het waar dat je de hemel lezen kan
als een levenskaart? Staan al je gedichten daar al klaar en
weten de sterren precies waar je in de toekomst bent geweest?
Is dat waarom je nu de benen neemt?

Onze film werd onderbroken voor de boodschappen
ik kocht een brood, kwam terug zette thee en wat bleek:
de bank was leeg. Was dat wat je bedoelde toen je zei
dat je je erg vermaakte, maar dat de plot je niet echt kon bekoren?

Sorry, ik weet gewoon echt niet in welke volgorde die lichtjes horen.
Maar ik weet wel dat ik met jou het halletje door wou gaan
weg van dit dak waar de hemel altijd schreeuwt. Kunnen we niet samen
je sterrenbeeld achterna?

maandag 6 augustus 2018

Motief

RGB Free, by thoroe
Het motief van Stephen Paddock, de man die vorig jaar vanuit het raam van zijn hotelkamer in Las Vegas 58 mensen doodschoot, blijft 'een raadsel':

Uit het politie-onderzoek kwam Paddock naar voren als een "onopvallende man". Verder bleek dat hij in de twee jaar voor zijn daad 1,5 miljoen dollar had verloren en zou hij tekenen hebben vertoond van psychische problemen. Ondanks deze bevindingen is het niet duidelijk geworden waarom Paddock begon te schieten op de bezoekers van het country-festival.

 Wat had de politie verwacht? Een politiek pamflet met een glasheldere toekomstvisie over hoe de samenleving ingericht moet worden, en hoe dit dichterbij gaat komen door willekeurige country-fans neer te schieten?
  Je begint niet op een menigte in te schieten, omdat je daar sterke argumenten voor hebt. Hoogstens sleep je er wat slordig bij elkaar geraapte religieuze en politieke filosofietjes bij, om de onderliggende chaos van algemene frustraties, jeugdtrauma's, onbehagen en ongerichte agressie een schijn van legitimatie te verlenen.

  Misschien moet de Amerikaanse politie eens naar 'I don't like mondays' luisteren, geschreven nadat iemand om zich heen begon te schieten 'omdat ze niet van maandagen hield.'
  Daarmee vergeleken lijkt het verlies van 1,5 miljoen dollar me een motief waar je mee thuis kan komen.