Naïef

Foto: flickr, by Clara S.

Juichstemming: we hebben een bouwsel buiten ons eigen zonnestelsel gekregen. Wat voor moois zou hier uit voort kunnen komen? Heeft de biologie ons dan niets geleerd?
 
  Ergens in het heelal zit een grote vos te soezen op een warme steen. Af en toe likt hij de resten van het konijntje van vanochtend van zijn tanden. Straks moet hij weer eens op jacht, hij heeft er weinig zin in. Dan komt er een briefje langs dwarrelen. Hij plukt het uit de lucht. Er staat een tekening van een mannetjes- en een vrouwtjeskonijn op, met een routetekening naar het konijnenholletje. De vos kijkt even om zich heen: wordt hij gefopt? Dan glijdt hij toch maar van zijn steen, zo'n makkelijke prooi kan hij niet laten lopen.
  Tien minuten later spuugt de vos tevreden de botjes van het konijnenechtpaar uit. En dat terwijl de konijntjes zoveel van het contact hadden verwacht.

Idealisme

Foto: flickr, by FrnkSmth

Zoals een beeld meer kan zeggen dan duizend woorden, zo kan een goed geschreven interview meer zeggen dan drie uur zomergasten. De toekomstvisioenen van Daan Roosegaarde konden me niet echt boeien: idealistisch geneuzel uit de jaren zestig gestoken in een modern I-pad jasje. Veel interessanter was de persoon Roosegaarde zelf. Waar kwam die maniakale gedrevenheid vandaan? 'De oude wereld is kapot', aldus Roosegaarde, 'we moeten een nieuwe maken.' Uit het Vrij Nederland interview blijkt dat 'oude wereld' bij Roosegaarde een vrij specifieke betekenis heeft: ongeveer van 1979 tot 1995.
  Roosegaarde is niet de eerste die zijn ongelukkige jeugd omzet in een dadendrang om alles 'beter' te maken, en hij zal zeker niet de laatste zijn. Wat voor hem pleit, is dat er voor zijn 'nieuwe wereld' geen bevolkingsgroepen over de kling hoeven te worden gejaagd.

Schandalig

Foto: flickr, by gfairchild

Vier mannen zitten in een televisiestudio aan een tafel. Ze praten over Sylvie van der Vaart. Ze vinden het een schande dat RTL Boulevard zoveel aandacht aan de affaire van Sylvie van der Vaart besteedt. 'En dat terwijl er in Syrië van die vreselijke dingen gebeuren.'
  Ze spreken schande van de mensen in Syrië. Dan bellen ze Royston Drenthe, een voetballer die een beetje een potje van zijn loopbaan gemaakt heeft. Ze lachen wat om Royston, maar dat vindt één van de mannen wel weer wat schandalig.
  Dan kijken ze naar Louis van Gaal. 'Die man denkt dat hij alles beter weet', zegt één van de mannen, dat vind ik nu echt schandalig.'

Onderwater

Foto: flickr, by Allison Martell

Het hok baadt in warm zomerlicht. Als we klokkende geluidjes maken, hobbelt hij op korte pootjes naar ons toe. Aan de rand van het hok sijpelt een stroompje water uit een buis in een klein bassin. Vier treden, dan komt de bodem al in zicht.
  Zou hij eenzaam zijn? Vaak worden dwergnijlpaarden voor een jong nijlpaardje aangezien.   
  Vreemde vergissing: je ziet zo dat hij al helemaal af is, er hoeft geen centimeter meer bij.
  Vergeleken met zijn grote broer zweeft hij gracieus over de aarde. Hij lijkt vrolijker dan het grote exemplaar, slimmer ook, hoewel hij tegelijkertijd de indruk wekt aan onverklaarbare buien van melancholie te lijden, vooral 's-avonds, als de zon achter het olifantenverblijf zakt en de laatste kinderstemmen over de parkeerplaats schallen.
    Als hij echt in een lollige bui is, spettert hij zijn publiek onder met poep en pis. Hij draait zijn kont naar ze toe en terwijl hij zich ontlast, zwiept zijn staart in de rondte.
  Het panische gegil, daar kan hij weer een paar dagen mee vooruit. Maar dan wordt het weer vijf uur, en wordt het weer stil. Somber zakt hij in zijn bassin, onderwater wacht hij de ochtend af.

Kees Kroket

Foto: flickr, by zimpenfish

Eeuwig zonde dat uitgerekend Anthony Lurling de Kees Kroket landelijk op de kaart heeft gezet. Lurling is toch een beetje een aangeschoten haas die door een strafschopgebied holt alsof er zeven beren achter hem aan zitten. Grote paniekogen, een konijn gevangen in de koplampen van een aanstormende vrachtwagen, dat zijn mijn associaties met Anthony Lurling.
  Nee, dan de Kees Kroket. Al zeker een generatie lang een begrip in Den Bosch. Als we als pubers ons patatje met bestelden, wilden we nog wel eens weten wie Kees was. 'Bent u Kees', vroegen we aan de gepokte en gemazelde krokettenbakker van dienst. Altijd was het antwoord nee, maar de vraag wie Kees was bleef ons kwellen. Totdat één van de mannen achter de balie op een avond het raadselachtige antwoord gaf dat 'Kees in de kroket zat.'
 
  Waarschijnlijk hadden we ook een blowtje gerookt, want dit antwoord zette ons pas echt aan het denken. Kees was een metafysisch begrip begrepen we, Kees was een concept dat de daadwerkelijke materie van de kroket ontsteeg en veeleer een samenbindend principe was, een abstractie in de Platoonse zin van het woord, de Vorm Kroket, zogezegd.
  Dat zei Anthony Lurling natuurlijk helemaal niets, toen hij van het weekend een beetje de patjepeeër stond uit te hangen aan de toonbank.
  De filosofen van de Kees hadden een betere voetballer verdiend. Ik denk minstens aan Dennis Bergkamp, die een broodje kroket zonder mayonaise komt halen, of Frank Rijkaard die zeven slasticks en een berenklauw wil hebben, terwijl hij in die spiegel waarin tienduizenden pubers al twintig jaar naar hun verzopen koppen staan te loeren, even door zijn zwarte rasta-krullen gaat.   Desnoods Aad de Mos die een kipcorner met pindasaus wil hebben. Het mocht niet zo zijn. Anthony Lurling in de Kees Kroket: wat een gemiste kans.

Maggie's Farm: over Nietzsche, Dylan en rekbare weerstand

Foto: flickr, by Abode of Chaos

In sectie vijf van deel één van Nietzsches Human, all-too Human, schrijft de filosoof met de hamer het volgende: 'Strength or weakness in intellectual productivity depends much less on inherited gift than on the inborn amount of resilience.'

Resilience is een interessant woord, zeker wanneer het wordt toegepast op het werk van de anti-intellectueel Bob Dylan. Ik weet niet welk woord er in het Duitse origineel staat, maar uit het vervolg van de passage wordt wel duidelijk wat Nietzsche met dit woord bedoelt. Om een intellectuele prestatie te kunnen leveren, moet de zoon eerst alle culturele bagage van de vader verteren, om het vervolgens nog een stapje verder te kunnen tillen.
  Resilience betekent in deze context: incasseringsvermogen, het vermogen om in korte tijd bakken (culturele) informatie te kunnen verteren, alles wat er voor jouw tijd bedacht en geschreven is verwerken, zodat je vanaf die springplank je eigen sprong kunt maken.
  Interessant genoeg betekent resilience echter ook: weerstand, veerkracht. In de psychologie wordt het begrip gebruikt om aan te geven in welke mate iemand na moeilijke omstandigheden weer 'terug kan veren.'

  Beide begrippen zijn op Dylan uitstekend van toepassing. In zijn jonge jaren ging hij als een waanzinnige door een eeuw aan muzikaal erfgoed heen, hij zoog de blues, folk en poptraditie op alsof zijn leven ervan af hing. In meerdere biografieën trekken vroege vrienden de vergelijking met vloeipapier: hij zoog haast automatisch elke noot op die hij hoorde, als een spons bewoog hij zich door de muzikale geschiedenis.
  Maar ook de tweede betekenis van resilience is uitermate Dylaniaans: zijn weigering om zich aan één enkele stroming of sound te verbinden, zijn bijna pathologische neiging om elk labeltje al bij voorbaat te verscheuren, zijn legendarisch.
  De twee betekenissen van die volgens Nietzsche zo belangrijke resilience komen bij Dylan samen op 25 Juli 1965. Al een paar jaar was hij de poster-boy van de nieuwe folk beweging, op wonderbaarlijk jonge leeftijd had hij zich een compleet vocabulaire eigen gemaakt en verrijkt met zijn eigen akoestische liedjes. En nu was het tijd om de zaak weer op te blazen. Op het Newport Folk Festival plugt hij zijn elektrische gitaar in om, onder andere, Maggie's Farm te spelen. Een klap in het gezicht van alle pure folk-liefhebbers, maar Dylan is bijzonder duidelijk, hij heeft er even geen zin meer in:

Well, I try my best
To be just like I am
But everybody wants you
To be just like them
They sing while you slave and I just got bored
I ain't gonna work on Maggie's farm no more

Yuppen 3: Een moeizame terugreis

Foto: flickr, by Bev Goodwin

'Kan het niet wat zachter?' Mark krabbelt moeizaam overeind van de vloer. Lag hij eindelijk te pitten, neemt ze weer een veel te scherpe bocht. Als een illegale Mexicaan wordt hij door de camper heen en weer geklotst. 'We hebben toch geen haast?'
  De rug van Ellen-Fleur zwijgt. Twee zweetplekken tekenen zich af op haar witte blouse, haar gezicht verraadt niets. Nadat ze zich met de camper door de menigte op de berg hadden geworsteld was het grote zwijgen begonnen. Ze hadden een paar uur gereden en aan de kant van de weg de nacht doorgebracht. De volgende dag was de stemming als iets beter, maar toen ze nietsvermoedend een tankstationnetje in waren gelopen was het snel uit geweest met de pret. Meerdere kranten hadden zijn kop op de voorkant afgedrukt, godzijdank had hij een petje en een zonnebril opgehad. Hij was als een razende terug de camper ingedoken, Ellen-Fleur had een krantje voor hem meegenomen.

  Hij pakt het verkreukelde krantje van de vloer en vouwt het uit op het opklapbare tafeltje. 'L'idiot néerlandais', luidt de kop in koeienletters. Iemand heeft hem vastgelegd op het moment dat hij op de knie van een vent gaat staan die op de grond ligt, naast de man liggen twee krukken. Fransen kijken verbijsterd toe. Een oorlogsveteraan, hoe is het mogelijk. Mark wist niet eens dat die nog bestonden. Volgens de moeizame vertaling van Ellen-Fleur had de man zich weer even in Duitse gevangenschap gewaand, het was allemaal weer teruggekomen.

  Als een gek hadden ze hun foto's van Facebook verwijderd, de bril, shawl en het petje hadden ze in een vuilnisbak naast de weg gedumpt. Gelukkig hadden er nog niet veel mensen op de foto's gereageerd, iedereen had het te druk met wauwelen over vrouwenvoetbal.

  Met een klap komt de camper tot stilstand. Hij wil zich al achter het bankje vandaan wurmen, maar wordt tegengehouden door Ellen-Fleur. 'Over een uurtje zijn we de grens over', snauwt ze, 'dan mag je er weer uit.' Gehoorzaam vouwt hij zich weer achter het bankje. Als zijn vriendin uit het zicht is, begint hij verwoed push-ups te doen op de vloer. Nog een week voor de Vierdaagse, hij moet fit als een panter zijn. Hij zal die Johan met zijn Oranje Leeuwinnen eens laten zien wat wandelen is, met uren voorsprong zal hij finishen. Na vijf push-ups valt hij uitgeput op de kleverige vloer.