Appartement

RGB Free, by hisks

Ik zit al een paar dagen met het beeld van Martin van Geel en Eric Gudde in een heel klein autootje in mijn hoofd. Het regent een beetje, Martin heeft  de ruitenwissers voor de zekerheid aangezet terwijl Eric een plattegrond van Rotterdam bestudeert.
  'Volgens mij moeten we er bij de volgende afslag af', zegt Eric, terwijl Martin de ruitenwissers nog een tandje harder zet. Ze zijn zojuist bij het appartement van Fred Rutten geweest, die ze op non-actief hebben moeten zetten vanwege een kansloze nederlaag bij PEC Zwolle. Van Geel hierover in VI:

'Ik en Eric Gudde zijn zondagavond rond een uur of acht 's avonds door Fred ontvangen in zijn appartement. Daarna ben ik met Eric Gudde linea recta doorgereden naar Giovanni van Bronckhorst.'

  Ik was daar graag bij geweest, die ontmoeting in dat appartement van Fred Rutten. Om te beginnen vind ik Fred Rutten die in zijn eentje in een appartement in Rotterdam zit al een behoorlijk treurig beeld. Ik zie een appartement voor me dat nauwelijks is ingericht, met een hele dure keuken en een ingewikkeld koffiezetapparaat dat Fred alleen maar gebruikt om heel eenvoudige kopjes koffie mee te zetten.
  En dan gaat dus de bel, je kijkt door het spiekgaatje en daar staan Martin van Geel en Eric Gudde als Janssen en Janssen met hun handen in hun zakken ontzettend dom naar je voordeur te staren.
  Dat moet iets doen met een mens.
  Je laat ze binnen en je zet ze een kopje koffie voor dat je met de moed der wanhoop aan het apparaat onttrokken hebt dat je nog steeds niet helemaal begrepen hebt.
  En dan wordt je op non-actief gesteld.
  Door een opportunistisch knaagdier met een brilletje en een voormalige belastinginspecteur. En die verlaten dan als twee doodgravers je appartement en wurmen zich in een autootje dat in de tussentijd een bon achter de ruitenwisser heeft gekregen.
  Martin van Geel vraagt aan Eric Gudde: 'Waar woont Giovanni eigenlijk ergens?'
  En dan tuffen ze er weer vandoor, want Feyenoord moet nu eenmaal gered worden.
  Het is erg om op dit moment een Ajax-fan te zijn, maar ook wel weer een troost dat het altijd nog een stukje erger kan.

Fuck de koning

RGB Free, by Seepsteen

Waarom zou je op een druilerige middag in november, tijdens een Zwarte-Pieten-demonstratie, op het podium van een schaftkeet, 'fuck de koning' roepen? Dan is er dus iets ernstig mis met je.
  Nu schijnt Sigmund Freud overleden te zijn, maar gelukkig heb ik op Koningsdag op de rommelmarkt een boekje van zijn hand gekocht met vijf colleges getiteld 'Over Psychoanalyse' en volgens mij is dat meer dan genoeg om de geestesgesteldheid van Abulkasim Al-Jaberi in kaart te brengen.
 
  Ik heb de beelden uitvoerig bestudeerd en ik heb vastgesteld dat we met een hystericus van doen hebben. Dit is een beetje een inkoppertje, want volgens Freud zijn we allemaal in meer of mindere mate hysterisch, een diagnose waar ik het overigens volledig mee eens ben.
  Bij Abulkasim Al-Jaberi lijken zijn complexen de vorm aangenomen te hebben van de hysterische onheilsprofeet. Op de beelden zien we hem met een deemoedige oogopslag, maar ook met een strijdvaardig opgestoken arm en we zien hem genieten van de aandacht.
  De onheilsprofeet lijkt me typisch een halfproduct. Het is iemand die niet echt kan kiezen wat hij met zijn complexen aan moet vangen: moet hij ze in de wereld uit acteren, of moet hij de kunstzinnige oplossing kiezen? Freud omschrijft deze tweede oplossing als volgt:

Als de met de realiteit gebrouilleerde persoon de voor ons in psychologisch opzicht nog raadselachtige kunstzinnige gave bezit, kan hij zijn fantasieën in plaats van in symptomen, in artistieke scheppingen omzetten, daardoor het lot van de neurose ontlopen en de relatie met de realiteit langs deze omweg herwinnen.

Abulkasim Al-Jaberi de onheilsprofeet kiest echter niet voor de omweg van de artistieke schepping en ook niet voor de daadkrachtige. Hij gaat er een beetje tussenin zitten en door die halfslachtigheid zie je veel beter dat je met een neuroot van doen hebt. Als je je complexen een beetje overtuigend uit wil acteren, moet je wel honderd procent ergens voor gaan. Bij de schrijver gaat het boek voor de neurose staan, bij de Syrië-ganger verbloemen het bloed en de heroïek dat we met iemand te maken hebben die in laatste instantie vooral een beetje in de war is.
  Maar de onheilsprofeet schrijft geen boeken en hij gaat niet vechten, in plaats daarvan gaat hij in een bouwkeet 'fuck de koning' staan roepen. Het had natuurlijk net zo goed iets anders kunnen zijn:
 'fuck de fiscus', of 'fuck voetbal.' 'Fuck bananen, fuck je moeder, fuck het Frederiksplein.'
  In zekere zin heeft hij nog geluk gehad dat hij net op tijd met het woordje 'koning' op de proppen kwam, wat net niet gek genoeg is om hem te ontmaskeren als een hystericus. Voor hetzelfde geld had hij 'fuck de magnolia's' geroepen en dan was het ineens doodstil geworden voor die schaftkeet, terwijl bij iedereen het besef indaalde dat ze naar een psychiatrisch patiënt stonden te kijken.

Fuck de koning, wat een ongelooflijk ongetalenteerd amateurisme. Als je je complexen een beetje serieus neemt, dan is 'fuck de koning' slechts het startpunt. Vervolgens ga je aan de slag. Je schrijft een prachtige literaire roman vol symboliek waarin een koning van zijn troon wordt gestoten door een jongeman die Arul Karim heet en die veertig dagen lang wordt toegezongen door zeventig maagden in witte gewaden.
  Je krijgt de Libris Literatuurprijs en de literatuurvorsers storten zich op je meesterwerk. Er ontspint zich een debat in de landelijke dagbladen of de koning symbool staat voor de vader van de hoofdpersoon, of voor de patriarchale samenleving, of dat we het niet te academisch moeten maken en er misschien wel gewoon letterlijk een koning wordt bedoeld.
  Of je pakt het praktisch aan en je verstopt een fragmentatiebom in het kapsel van Maxima en blaast Willem Alexander zo de Eikenhorst uit. Maar wat je in ieder geval niet gaat doen is op een winderige middag in november als een soort wanna-be Christus 'fuck de koning' staan roepen en het daar verder maar bij laten. Om Sigmund Freud nogmaals te citeren:

Wat een prutser

Halfje wit (een morbide love-story) – deel 2

RGB free, by coolhewitt23

Wat vooraf ging.

Een man loopt over de gracht. Hij blijft staan bij de reling en tuurt naar het water. Er schommelen twee meerkoeten voorbij, met vier jonkies braaf in een rijtje erachteraan. In de verte trappelen uitgelaten studenten op een rode waterfiets, de zon schijnt en het is feest.
   De man denkt aan de winter van 2012. Toen stond hij hier ook, er lag ijs op het water en de eenden moesten trappelen voor hun leven. Hij was onderweg naar een winkel met doodskisten. Er was iets met een man die van hem hield.
  De doodskist was keurig op tijd bezorgd, hij heeft een tijdje midden in de kamer gestaan.Toen verhuisde hij naar de logeerkamer en inmiddels staat hij op zolder.
  De man besluit opnieuw naar de winkel met doodskisten te lopen. Het is niet uit te sluiten dat het liefdesbriefje van de verkoper hem er destijds van weerhouden heeft om van het dak te springen. We worden beïnvloedt door de raarste dingen: een aardige verkoper, een leuk programma op de tv.
  Wie kan met zekerheid zeggen wat de mensen in leven houdt?
 
  De man begint steeds sneller door de zonnige stad naar de winkel te lopen. Als hij is aangekomen, tuurt hij in de etalage.
  Deze is niet langer spaarzaam uitgevoerd en ook niet zwart. Hij is wit en er liggen tientallen belegde broodjes in. De man loopt naar binnen, het belletje is nog wel hetzelfde. Maar geen grafkrans meer en ook geen opgestapelde doodskisten. Wel een vrouw met blond haar die vraagt wat ze voor hem kan doen.
  'Waar zijn de doodskisten gebleven', vraagt de man. Die zijn al een jaar weg en de vrouw heeft geen idee waar de verkoper gebleven is.
  'Was het een vriend van u?', vraagt de vrouw met slecht geveinsde interesse.
  'Geen idee', zegt de man.
  'Wilt u iets bestellen?'
  'Doe maar een broodje gezond.'

  Als de man weer terug is bij de gracht, ziet hij dat er nog steeds vier kleine meerkoetjes zijn, wat in tegenspraak is met zijn heilige overtuiging dat er in de tussentijd minstens twee door de ratten zouden zijn opgepeuzeld.

Privilege

RGB free, by MeiTeng

Op 28 april 2015 stonden deze zinnen de Volkskrant, een dagblad voor volwassen mensen:

Op dat dieet zit Jeb nu, en hij valt kilo's af. Sinds december al 13 kilo. […] Schattig zijn ook zijn eerdere dieetpogingen. […] En hij is zo eerlijk.

Als je niet beter zou weten, zou je denken dat hier een moeder aan het woord is over haar half-achterlijke kind, of misschien een meisje dat haar hondje op dieet heeft gezet omdat de dierendokter dat heeft aangeraden.

   Maar aangezien we het hier over de Volkskrant hebben, is er iets anders aan de hand: columniste Aaf Brand Corstius 'bespreekt' de Amerikaanse presidentskandidaat Jeb Bush.

   Wat Corstius in deze en vele soortgelijke columns doet, is de Grote Vertruttingstruc uithalen. Ze deed het vele malen eerder, onder andere met het achterwerk van Mark Rutte en de krulletjes van Jesse Klaver.

De Grote Vertruttingstruc is een judo-worp: je gaat eerst zelf op de grond liggen en trekt je tegenstander vervolgens over je heen naar beneden. De stappen om de Grote Vertruttingstruc uit te halen zijn als volgt:

1) Je gaat zelf op de grond liggen met een schijnbaar zelfspottende opmerking over een dingetje waar je vaak op let. Corstius 'geeft toe' iets met diëten te hebben, of broeken, of kapsels, of wat voor keukentafelonderwerp dan ook. De zelfspot is hier echter schijn: je lijdt totaal geen imagoschade wanneer je als vrouw jezelf neerzet als een beetje truttig, het verhoogt juist de sympathie van de vrouwelijke lezer. 

 

2) Na 'toegegeven' te hebben dat je een beetje een suffe doos bent die zichzelf graag met triviale uiterlijkheden bezighoudt, heb je jezelf een vrijbrief gegeven om allerlei truttige dingetjes over hooggeplaatste mannen te zeggen. Het kontje van Mark Rutte, de krulletjes van Jesse Klaver, het gewicht van Jeb Bush. Het doel van deze zogenaamd onschuldige kletspraatjes is om die mannen te degraderen tot lullige jongetjes, die aan de rand van het schoolplein door goedbedoelende moeders besproken worden.

   Het is vernedering, vermomd als goedaardige vertedering.

Het is een erg effectieve manier om mannen voor lul te zetten, die bovendien alleen maar door vrouwen ingezet mag worden. Stel je een mannelijke columnist voor die schrijft dat hij de dieetpogingen van Edith Schippers 'schattig' vind, en dat ze zo'n leuke vrouw is met van die 'leuke krulletjes'. 

  Die mag onmiddellijk zijn spullen pakken en een baan bij de McDonalds gaan zoeken.

Seksisme is een vrouwenprivilege.

Baltimore

RGB free, by ColinBrough

Eerst wordt je ontslagen bij de fabriek waar je toch al bijna niets verdiende. Aangezien er alleen maar minder werk komt, is je kans om ooit weer een baan te vinden nihil.
 Vervolgens wordt je door je vrouw op straat gegooid omdat ze meer inkomen heeft via de sociale dienst dan met een werkeloze partner op de bank.
  En terwijl je 's-avonds je slaapzak uitrolt op de stoep, zie je op een tv achter de winkelruit een politicus die je vertelt dat het echt eens tijd wordt om je als een man te gedragen en de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van je kinderen te nemen.

Defensief

RGBfree, by Lusi

Bij Zembla vertelde een moeder over haar dochtertje dat steeds gedeprogrammeerd moest worden aan het einde van de schoolweek.
  'In het weekend gedraagt ze zich als een meisje van negen', zei de moeder, 'maar als ze uit school komt heeft ze een defensief houdinkje waar ik niet van gediend ben.'
  Als ik op tv zie hoe klaslokalen er tegenwoordig uitzien, lopen de rillingen over mijn rug. Kinderen zijn de hele dag vooral met elkaar bezig, in 'werkgroepjes.'
 
  Vaak hoor je dat autoriteit onderdrukkend is. De afwezigheid van autoriteit kan echter nog veel onderdrukkender zijn. Een autoritaire leraar zorgt voor rust en orde, met andere woorden: vrijheid.
  Zonder autoriteiten en formaliteiten wordt het dagelijks leven één groot speelkwartier, waarin iedereen zonder enige remmingen of scrupules op je nek kan springen en je de hele dag alleen maar bezig bent je medemens van je af te slaan.
 De ironie is dat je in reactie daarop inderdaad een defensief en gesloten houdinkje ontwikkelt, terwijl je onder het milde schrikbewind van een strenge meester waarschijnlijk in alle vrijheid met een open blik de wereld in had kunnen turen.

Griezelen

Vorig jaar brak ik mij enige tijd het hoofd over het massale rouwproces rond de neergeschoten MH-17. Ik zag een man zijn dikke Audi de berm in slingeren en met de buik vooruit vol verwachting naar het viaduct benen alsof het happy hour in de stripclub was en ik was van één ding honderd procent overtuigd: deze man werd niet gedreven door rouw of empathie. Deze man beende naar dat viaduct omdat er iets voor hem te halen viel.

  Ik worstelde een beetje met het onder woorden brengen van wat er dan precies te halen viel, maar onlangs ging me een lichtje op.
  Ik las in het boekje 'Buiten zinnen -waanzin in romans en films', een boekje waarin ook een essay van mezelf is opgenomen  (deze hele post is dan ook als een ingewikkelde vorm van sluikreclame te beschouwen -  laten we vooral niet vergeten om de wantrouwer zelf te wantrouwen) een stuk van emeritus hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman.
  Koerselman schrijft over Sigmund Freud en diens lustprincipe als 'fundamenteel biologisch ordeningsprincipe'.
  Die Sigmund Freud, die gaat nog eens heel groot worden, dacht ik instemmend toen ik dit las. Ook mij lijkt het evident dat mensen voor het overgrote deel door lust worden gedreven. Maar hoewel die kerel weliswaar naar dat viaduct banjerde zoals een ezel achter een sappige wortel aanrent, helemaal achterlijk zal hij toch ook niet zijn. Hij weet dat er daar geen gebraden biefstukje op hem staat te wachten, en ook geen koel glas bier of een naakte Pamela Anderson.

Onderdeel van mijn onbegrip is dat ik zelf totaal geen lust ervaar, niet bij het inhaken bij het MH-17 verhaal en niet bij het turen naar die rouwwagens, ik word er alleen maar somber van. Niet verdrietig, ik kende niemand in dat vliegtuig en geloof niet dat ik over zoiets echt verdrietig ben, maar het hele gebeuren deprimeert me gewoon, het levert me geen enkele lust op.
  Het is echter niet uit te sluiten dat ik hierin de afwijkende ben: Freud stelt dat onlust ook lustvol kan zijn. Volgens Koerselman heeft dit te maken met controle:

Een situatie die men onder controle heeft is in het algemeen lustvol, terwijl situaties zonder controle als onlustvol worden ervaren [...] De lustbeleving bij opwinding of spanning neemt namelijk toe bij afnemende controle om dan plotseling over te gaan in onlust, als de controle wordt verloren. Dat is goed herkenbaar in het dagelijks leven. De uitdaging van het skiën van een zwarte piste is lustvol tot op het moment dat men de situatie niet meer beheerst en de thrill plotseling omslaat in angst.

Tot ik iets beters bedacht heb, ga ik voor de hypothese dat de man op de slippers het viaduct opzocht om precies dezelfde reden als dat hij een paar maanden geleden van de zwarte piste afdook: de lust van het nog net veilige griezelen.
  Hij had ook in dat vliegtuig kunnen zitten, hij had ook onder dat viaduct door gereden kunnen worden, in plaats van er veilig bovenop te staan. Het viaduct trok aan hem zoals een een spookhuis aan een tienjarige trekt: het is lustvol, juist omdat het spannend is zonder echt eng te worden.
  Met deze Freudiaanse theorie kun je ook de aantrekkingskracht van 'Toen ik je zag', het rampenboek van Isa Hoes, verklaren. Ook dat boek verbaasde me zeer. Waarom lezen al die vrouwen massaal over de ellende van een andere vrouw? Ik heb even gedacht dat Isa Hoes een soort Zlatan Ibrahimović voor vrouwen is: een heldin. Maar nu ga ik toch voor de griezelhypothese.
   'Toen ik je zag' is een griezelboek voor vrouwen die een beetje aan het gevaar willen ruiken, zonder dat ze zelf een man hoeven te hebben die de hele nacht twittert en zichzelf uiteindelijk aan de hanenbalken hangt. Dat de lezeressen van het boek vervolgens twitteren dat ze genoten hebben omdat Isa Hoes zo'n prachtige en krachtige vrouw is, kunnen we vergelijken met een man die twittert dat hij van de nieuwe Playboy heeft genoten vanwege de sterke interviews die het blad bevat.

  En als bonus is ook nog eens het het hele Fifty Shades of Gray-gebeuren met de griezel-hypothese te verklaren: veilig griezelen over een vrouw die veilig griezelt, en dat ook nog eens uit liefde!
  Ja, die Sigmund Freud, daar gaan we meer van horen.